Volendam-sterspeler Dick Tol (rechts) wordt hard aangepakt door Henk Tijm van Alkmaar. Foto: VI Images
Volendam-sterspeler Dick Tol (rechts) wordt hard aangepakt door Henk Tijm van Alkmaar. Foto: VI Images - © ANP

60 jaar Eredivisie: Het andere oranje

6 oktober 2016
De Eredivisie bestaat 60 jaar. In samenwerking met Voetbal International belichten we wekelijks de (verhalen achter de) mooiste shirts uit onze rijke vaderlandse voetbalgeschiedenis. Deel 5: Volendam.

Op last van de Duitse bezetter gaan in 1940 alle confessionele voetbalbonden op in de nationale KNVB, die overigens tijdens de oorlog zijn koninklijke status kwijtraakt. Fusies maken het voetballandschap wel zo overzichtelijk en daarmee gemakkelijk te besturen c.q. controleren. Volendam is de enige club uit de Rooms-Katholieke Voetbalbond (RKF) die uiteindelijk in 1955 doorstroomt naar het betaalde voetbal. De ploeg is geen hoogvlieger en belandt al snel in de Eerste Divisie B.

In 1959 wordt Volendam kampioen in zijn klasse en promoveert de club uit het dorp met 25 duizend inwoners naar de Eredivisie. De grote ster van het team is Dick Tol, die bij iedereen bekendstaat als De Knoest. Tol heeft in vier jaar 118 goals gemaakt en mag het nu laten zien op het hoogste niveau. Het seizoen 1959/60 verloopt wisselend. Tol speelt zich met negentien treffers in de kijker, maar Volendam eindigt als zeventiende en degradeert dus direct.

Heen en Weer
Het is de periode waarin de befaamde Heen en Weer de haven van Volendam aandoet. In 1961 wordt de club opnieuw kampioen, deze keer door drie duels voor het einde de topper bij De Volewijckers met 1-3 te winnen. Het is een waanzinnige wedstrijd, waarbij het Mosveld in Amsterdam-Noord met  zestienduizend toeschouwers helemaal is uitverkocht. De mensen die dat niet kunnen verkroppen, klimmen in hekken, in bomen en in dakgoten. Scheidsrechter bij deze bijzondere ontmoeting is internationaal arbiter Leo Horn.

Het tweede jaar in de Eredivisie wordt voor Volendam een doorslaand succes. De ploeg eindigt nu op de zevende plaats. Op 25 februari 1962 boekt Volendam een historische zege op Ajax. Het wordt die dag 4-0, wat mag gelden als een genoegdoening voor de 9-1 nederlaag eerder dat seizoen in Amsterdam. Johan Pelk en Dick Tol scoren ieder twee keer. Tol beleeft opnieuw een ijzersterk seizoen: hij wordt met 27 doelpunten topscorer van Nederland.

Louter Volendammers
Het elftal bestaat vrijwel louter uit Volendammers. Kras, Zwarthoed, Veerman, Pelk en Bond zijn de namen die elk jaar terugkeren, net als later Steur, Plat, Jonk, Sier en Mühren. Volendam wordt een soort cultclub avant la lettre. In het seizoen 1962/63 wint het bij zowel landskampioen Feyenoord (2-5) als Ajax (1-3). Het is tekenend voor de spreekwoordelijke wisselvalligheid dat Volendam toch onderin eindigt en een jaar later opnieuw degradeert.

De club verwerft de bijnaam Heen en Weer en doet weinig moeite daarvan af te komen. Ook in 1969, 1972 en 1985 degradeert Volendam, uiteraard na evenzovele succesjaren in de Eerste Divisie. Vanaf ’87 speelt de club zelfs elf jaar onafgebroken in de Eredivisie, maar na de degradatie in 1998 is de Heen en Weer nog maar twee keer uitgevaren. In de seizoenen 2003/04 en 2008/09 kwam Volendam voor het laatst kortstondig uit op het hoogste niveau.

Het andere oranje
Dick Tol is in september 1962 de eerste speler van Volendam die wordt uitgenodigd voor het Nederlands elftal. Bondscoach Elek Schwartz roept hem op voor het oefenduel met Denemarken. Uiteindelijk ontbreekt Tol. Drie dagen voor de interland scheurt hij tijdens ADO-Volendam een enkelband af. Zonder Tol verliest Oranje in Kopenhagen met 4-1. Toch krijgt hij nooit meer een herkansing. 


Bron: Voetbal International

Gerelateerd

Stand

Team G P D
1 Ajax 34 86 87
2 PSV 34 83 72
3 Feyenoord 34 65 34
4 AZ 34 58 21
5 Vitesse 34 53 19
6 FC Utrecht 34 53 9
7 Heracles Almelo 34 48 -7
8 FC Groningen 34 45 -2
9 ADO Den Haag 34 45 -5
10 Willem II 34 44 -14
11 sc Heerenveen 34 41 -9
12 VVV-Venlo 34 41 -16
13 PEC Zwolle 34 39 -13
14 FC Emmen 34 38 -31
15 Fortuna Sittard 34 34 -30
16 Excelsior 34 33 -33
17 De Graafschap 34 29 -37
18 NAC Breda 34 23 -45