HFC Haarlem in 1980
HFC Haarlem in 1980 - © FOXSports.NL

60 jaar Eredivisie: Met de rode broek komt voor Haarlem de victorie

5 januari 2017
De Eredivisie bestaat 60 jaar. In samenwerking met Voetbal International belichten we wekelijks de (verhalen achter de) mooiste shirts uit onze rijke vaderlandse voetbalgeschiedenis. Deel 14: HFC Haarlem.

Clubkleuren en vaste tenues zijn vlak na de oprichting van de Haarlemsche Football Club Haarlem, op 1 oktober 1889, nog uitvindingen van de toekomst. 

Dat gegeven levert de eerste voetballers van de club flink wat hoofdbrekens op. Want hoe onderscheiden ze ploeggenoten van tegenstanders?

Zelf dragen ze tijdens het spel een blauwe trui; in die dagen een praktisch, goedkoop en gemakkelijk te verkrijgen kledingstuk. Maar veel voetballende opponenten in de stad doen hetzelfde en dat maakt vlot samenspel onmogelijk.

Het boek 25 Jaar Roodbroek uit 1914 beschrijft hoe Daan Santhagens en Coen Kerbert de oplossing vinden. De twee Haarlem-voetballers zien op een dag in een etalage rode broekjes hangen, raken enthousiast en introduceren de vondst bij hun medespelers.

Niet lang daarna kunnen de elf jonge mannen elkaar op het veld feilloos vinden, wat HFC Haarlem rond 1895 zelfs een tijdje onoverwinnelijk maakt. ‘Met de roode broek kwam het samenspel en de victorie!’, meldt het genoemde jubileumboek opgetogen.

De Haarlemmers zullen hun blauwe shirts – soms met witte mouwen – en rode broeken altijd blijven dragen, totdat een faillissement de club begin 2010 uit het profvoetbal verdrijft.

In de tussenliggende 115 jaar passeren maar weinig hoogtepunten. Zoals de landstitel in 1946, behaald aan de hand van clublegende Kick Smit. Pas in 1969 debuteert HFC Haarlem in de dertien jaar eerder opgezette Eredivisie. Enkele degradaties en promoties volgen, wat de bescheiden rol van de Noord-Hollandse club onderstreept.

Sensatie
De vierde plaats in 1982 is dan ook een sensatie.

Met onder anderen supertalent Ruud Gullit, de eveneens veelbelovende doelman Edward Metgod, de sierlijke libero Martin Haar en spelverdeler Gerrie Kleton levert trainer Hans van Doorneveld een onverwachte topprestatie.

Haar verklaart het succes. ‘Het elftal was bijzonder uitgebalanceerd. Met Kleton als het brein, Wim Balm als loopwonder links op het middenveld, Luc Nijholt als breker en voorin Joop Böckling die werkelijk op alles liep. Er zat enorm veel voetballend vermogen in de ploeg.’

Dat is mede te danken aan Haar zelf, van origine middenvelder maar door Van Doorneveld vrije verdediger gemaakt. In 1982 wordt hij in zijn nieuwe rol zelfs verkozen tot Voetballer van het Jaar. Terwijl in de aanval ook nog toekomstig wereldster Gullit rondloopt. "Die speelde bij ons rechtsbuiten en deed alles op talent", herinnert Haar zich. "Groot, sterk en atletisch. Wél wilde hij soms een beetje wegdromen in het veld. Dan moesten de routiniers, onder wie ikzelf, hem even tot de orde roepen."

Vier Europese wedstrijden
HFC Haarlem speelt in 1982 voor het eerst Europees voetbal. In de eerste ronde van het UEFA Cup-toernooi verslaat het AA Gent (3-3 uit, 2-1 thuis), vervolgens is Spartak Moskou te sterk (2-0 en 1-3). Twee jaar later wordt de club wederom vierde, maar blijft een Europees ticket uit. Haarlem blijft steken op vier Europese duels.

Ramp in Moskou
Op 20 oktober 1982 heeft tijdens het UEFA Cup-duel tussen Spartak Moskou en Haarlem een ongekende ramp plaats, waarbij volgens de autoriteiten in de toenmalige Sovjet-Unie officieel 66 supporters om het leven komen. Buitenlandse onderzoekers spreken later echter over minimaal 340 doden. Verdrukking en valpartijen op de door sneeuw en ijs geteisterde stadiontrappen vormen de oorzaak. Spartak zorgt in blessuretijd voor 2-0, juist als honderden mensen op weg zijn naar de enige uitgang. Na die late goal rent een deel van de menigte haastig terug naar boven, met fatale afloop.

Een geniale linksbinnen
Kick Smit is de beste voetballer die HFC Haarlem ooit heeft gekend. Hij leefde van 1911 tot 1974, was een tactisch sterke en technisch zeer verfijnde dribbelaar en beleefde tussen 1934 en 1940 zijn glorietijd. In 212 duels voor de club trof de geniale linksbinnen 108 maal doel. In het Nederlands elftal waren zijn cijfers indrukwekkend: 26 goals in slechts 29 interlands.

Bron: Voetbal International

Haarlem in 1980. Achteraan vanaf links: clubarts Hans Zijlstra, Andreas van der Veldt, Bennie Blikslager, Piet Huyg, Chris Verkaik, Keith Masefield, Alwin Leysner, Frank van Leen en assistent-coach Cees Duindam.
Midden: Edward Metgod, Hans Kraay jr., Gerrie Kleton, Joop Böckling, Tom Nijdam, Abe van den Ban, Ron van Niekerk en Paul de Jong.
Vooraan: Martin Haar, Ruud Gullit, trainer Hans van Doorneveld, Terry Hendriks en Wim Balm.

Gerelateerd

Stand

Team G P D
1 Ajax 3 7 8
2 AZ 3 7 6
3 Vitesse 3 7 5
4 FC Utrecht 3 7 4
5 Sparta Rotterdam 3 7 4
6 PSV 3 7 4
7 Willem II 3 6 1
8 FC Twente 3 5 2
9 sc Heerenveen 3 4 2
10 FC Groningen 3 4 -1
11 Feyenoord 3 3 0
12 VVV-Venlo 3 3 -4
13 FC Emmen 3 3 -4
14 RKC Waalwijk 3 1 -4
15 Fortuna Sittard 3 1 -5
16 Heracles Almelo 3 1 -6
17 ADO Den Haag 3 0 -5
18 PEC Zwolle 3 0 -7